Instagram’da paylaşılan tasarım tescili, paylaşımın tarihi, paylaşımı yapan kişi ve tasarım tescil başvurusunun tarihi birlikte incelendiğinde hukuken netleşir. Bir tasarımın Instagram, başka bir sosyal medya hesabı ya da herkese açık bir internet sitesi üzerinden yayımlanması, 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu bakımından kamuya sunma niteliği taşıyabilir. Fakat tasarımcının kendi paylaşımı her durumda tescil hakkını ortadan kaldırmaz. Kanun, belirli kişilerden kaynaklanan açıklamalar için başvuru veya varsa rüçhan tarihinden geriye doğru 12 aylık hoşgörü süresi tanır.
Tasarım başvurularında yenilik ölçütü son derece hassastır. Başvuru tarihinden önce erişilebilir hâle gelen aynı tasarım, koşullara göre yenilik incelemesinde karşı belge niteliği taşıyabilir. TÜRKPATENT’in Tasarım İnceleme Kılavuzu; sosyal medya tarih etiketlerini, internet sayfalarını, arama motoru kayıtlarını ve Wayback Machine arşivlerini kamuya sunma tarihinin tespitinde başvurulan kaynaklar arasında sayar. Bu sebeple paylaşımın nerede yapıldığı kadar hangi tarihte ve kimin hesabından yapıldığı da hukuki sonucu etkiler.
Tasarımın Kamuya Sunulması Ne Demektir?
6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu’nun 57’nci maddesi kamuya sunmayı; sergileme, satış yoluyla piyasaya çıkarma, yayım, tanıtım ve benzeri faaliyetlerle ilişkilendirir. Aynı maddenin ilk fıkrası, tasarımın gizlilik şartıyla üçüncü kişiye aktarılmasını kamuya sunma saymaz.
Bir görselin herkese açık Instagram hesabında yayımlanması, e-ticaret sayfasına eklenmesi, kurumsal sitede ürün fotoğrafı şeklinde yer alması ya da dijital katalogda yayımlanması kamuya erişim doğurabilir. Burada satış gerçekleşmesi şart değildir. Tasarımın erişilebilir hâle gelmesi yenilik araştırması açısından yeterli görülebilir.
SMK madde 57 ve 12 aylık hoşgörü süresi
SMK m. 57/2, koruma talep edilen tasarımın başvuru veya varsa rüçhan tarihinden önceki on iki ay içinde tasarımcı, tasarımcının halefi, bu kişilerin izniyle üçüncü kişi ya da aradaki ilişkinin kötüye kullanılması sonucu açıklanması hâlinde bu açıklamanın yenilik ve ayırt edici nitelik üzerinde engel doğurmayacağını düzenler.
Bu hüküm, “internette yayımlandıysa tescil artık mümkün değildir” şeklindeki kesin yaklaşımın hukuken doğru olmadığını ortaya koyar. Yine de 12 aylık dönem sınırsız bir güvence değildir. Paylaşımın kimden kaynaklandığı ve tarih zinciri belgelerle ortaya konulmalıdır. Tasarıma tasarımcıdan bağımsız biçimde erişen üçüncü bir kişinin daha eski yayını, aynı korumadan yararlanmayabilir.
Instagram'da Paylaşılan Tasarım Tescil Edilebilir Mi?
Evet, belirli koşullarda Instagram’da paylaşılan tasarım tescil edilebilir. Tasarımcının kendi hesabındaki paylaşım başvurudan önceki 12 aylık dönem içindeyse SMK m. 57/2 gündeme gelir. Aynı yaklaşım, tasarımcının izniyle şirket hesabı, ajans hesabı veya satış hesabı üzerinden yapılan yayın için de tartışılabilir.
Burada yalnız paylaşım tarihi yeterli değildir. Hesabın tasarımcıyla ya da hak sahibinin hukuki zinciriyle bağlantısı da ortaya konulmalıdır. Tasarımın başka bir kişi tarafından daha önce yayımlanmış bulunması hâlinde dosyanın seyri değişebilir. O paylaşım tasarımcıdan kaynaklanmıyorsa veya izin ilişkisi kanıtlanamıyorsa yenilik bakımından risk doğabilir.
TÜRKPATENT’in araştırma yaklaşımında sosyal medya paylaşımlarındaki zaman etiketleri dikkate alınabilir. Bu durum, Instagram gönderisinin yalnız tanıtım aracı değil, sonraki bir yenilik tartışmasında tarih belgesi hâline gelebileceği anlamına gelir.
İnternet Sitesinde Yayınlanan Tasarım Tescil Edilebilir Mi?
İnternet sitesinde yayınlanan tasarım tescili bakımından da aynı kanuni çerçeve geçerlidir. Kurumsal sitede ürün sayfası açılması, tasarım görselinin portföye eklenmesi, çevrim içi katalog yayımlanması veya satış sayfasının erişime açılması kamuya sunma niteliği taşıyabilir.
Web sayfası daha sonra silinse bile eski kayıtların tamamen kaybolduğu varsayılmamalıdır. TÜRKPATENT kılavuzu, web sayfalarının arşivlendiği Wayback Machine kayıtlarını kamuya sunma tarihinin tespitinde dikkate alınabilecek kaynaklar arasında sayar. Arama motoru önbellekleri, tarihli kataloglar ve üçüncü taraf kayıtları da uyuşmazlıkta tartışma konusu hâline gelebilir.
Tasarım sahibinin kendi internet sitesindeki ilk yayın ile başvuru arasında 12 aydan uzun süre varsa SMK m. 57/2 koruması uygulanmayabilir. Böyle bir durumda tasarımcının kendi eski yayını dahi yenilik şartının kaybına yol açabilir.
Sosyal Medya Paylaşımları Yenilik Kriterini Nasıl Etkiler?
Tasarım korumasında yenilik, aynı tasarımın başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış bulunması esasına dayanır. Küçük ayrıntılarla ayrılan görseller de aynı tasarım sayılabilir.
Sosyal medya yayını başvuru tarihinden önceyse önce paylaşımın kaynağı araştırılır. Paylaşım tasarımcıdan, halefinden veya bunların izniyle hareket eden kişiden kaynaklanmışsa 12 aylık dönem hesabı yapılır. Daha eski tarihli ve bağımsız üçüncü kişi yayını varsa hoşgörü hükmü otomatik biçimde işletilemez.
2026 tarihli bir İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi kararına yansıyan uyuşmazlıkta, Instagram hesabındaki daha eski paylaşım ile tasarım başvurusu arasında 12 aydan uzun süre bulunması yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden tasarım sahibinin aleyhine sonuç doğurmuştur. Bu karar, sosyal medya tarihinin uygulamada somut delil gücü taşıyabildiğini ortaya koyar.
Tasarım Sahibinin Kendi Paylaşımı Tescile Engel Olur Mu?
Tasarım sahibinin kendi paylaşımı tek başına kesin ret sebebi sayılmaz. 12 aylık hoşgörü süresi, tasarımcıdan veya kanunda sayılan bağlantılı kişilerden kaynaklanan açıklamaları belirli zaman sınırı içinde korur.
Burada iki tarih yan yana konulur. Birincisi ilk kamuya sunma tarihi, ikincisi tasarım başvurusu veya varsa rüçhan tarihidir. Aradaki dönem 12 ay sınırını aşmıyorsa ve paylaşımın kaynağı kanundaki kişi çevresiyle bağ kurulabiliyorsa SMK m. 57/2 ileri sürülebilir.
12 aylık dönem aşıldığında risk ciddi biçimde artar. Başvuru yine yapılabilir; fakat eski paylaşım yenilik araştırmasında başvurunun karşısına çıkabilir ve tescil sonradan hükümsüzlük iddiasına da konu edilebilir.
12 Aylık Hoşgörü Süresi Nasıl Uygulanır?
Süre, başvuru tarihinden veya rüçhan talebi varsa rüçhan tarihinden geriye doğru 12 ay esas alınarak hesaplanır. Tasarımcının kendi Instagram paylaşımı bu zaman aralığında kalıyorsa söz konusu açıklama yenilik ve ayırt edici niteliği tek başına zedelemez.
Fakat süre yalnız tarih hesabından ibaret değildir. Paylaşımın tasarımcıya dayandığı da ispatlanmalıdır. Şirket hesabında yapılan paylaşım için tasarımcı ile şirket arasındaki hak devri, iş ilişkisi, izin veya yetki bağı dosyada rol oynayabilir.
Bir başka kritik husus, aynı tasarımın daha erken tarihte bağımsız üçüncü kişi tarafından yayımlanıp yayımlanmadığıdır. Hoşgörü hükmü, tasarımcıdan bağımsız önceki tasarımları bertaraf eden bir düzenleme değildir.
Sosyal Medya Hesabının Tasarım Sahibine Ait Olduğu Nasıl İspatlanır?
Hesap aidiyeti uyuşmazlık konusuysa tek bir ekran görüntüsüne dayanmak zayıf kalabilir. Delil seti birbiriyle uyumlu kayıtlar üzerinden kurulmalıdır. Hesap profil bilgileri, telefon ve e-posta bağlantıları, Meta işletme hesabı kayıtları, reklam faturaları, ajans sözleşmeleri, içerik takvimleri, tarihli e-postalar, alan adı kayıtları ve ticari belgeler aidiyet bağını destekleyebilir.
Paylaşımın sonradan silinme ihtimali varsa noter tespiti veya güvenilir tarih kayıtları ayrı değer taşıyabilir. İnternet arşivleri ve platform tarafından üretilebilen hesap verileri de olayın koşullarına göre dosyaya eklenebilir.
Tasarımın bir çalışan, ajans veya distribütör hesabından yayımlandığı olaylarda yalnız hesap sahibini değil, paylaşım yetkisinin kaynağını da belgelemek yararlı olur.
Sosyal Medya Paylaşımı Nedeniyle Tasarım Başvurusu Reddedilirse Ne Yapılır?
Ret kararının gerekçesi ilk olarak tarih, görsel benzerlik ve paylaşım kaynağı yönlerinden incelenmelidir. Kurumun karşı belge saydığı Instagram veya web yayını tasarımcının kendi açıklamasıysa ve yayın başvurudan önceki 12 aylık dönem içindeyse SMK m. 57/2 itirazın merkezinde yer alabilir.
İtiraz dosyasına paylaşımın tasarımcıdan kaynaklandığını ortaya koyan belgeler, hesap aidiyeti kayıtları, hak devri belgeleri ve yayın tarihini doğrulayan kayıtlar eklenebilir. Karşı gösterilen görsel başvuru konusu tasarımla aynı değilse görsel ayrımlar da teknik ve hukuki çerçevede işlenmelidir.
Somut ret kararında süreler hak kaybına yol açabileceğinden dosyanın gecikmeden incelenmesi yerinde olur. Daha detaylı bilgi için uzman bir hukuk bürosundan hukuki görüş alınabilir. Detaylı bilgi
Tasarım Tescil Ret Kararına Nasıl İtiraz Edilir?
6769 sayılı Kanun’un 67’nci maddesine göre başvuru sahibi, 64’üncü madde çerçevesinde verilen karara karşı bildirim tarihinden itibaren iki ay içinde gerekçeli ve yazılı itirazda bulunabilir. TÜRKPATENT’in resmi bilgilendirmesine göre bu itirazlar Yeniden İnceleme ve Değerlendirme Dairesi bünyesindeki Kurul tarafından karara bağlanır.
İtiraz dilekçesinde yalnız “paylaşım bize aittir” savunmasıyla yetinmek yerine tarih zinciri ve aidiyet bağı belge üzerinden kurulmalıdır. İlk paylaşım tarihi, başvuru tarihi, varsa rüçhan tarihi, hesabın sahibi, tasarımcının kimliği ve hak devri ilişkisi tek dosyada birbirini doğrulamalıdır.
Tasarım Paylaşmadan Önce Tescil Başvurusu Yapılmalı Mı?
En düşük riskli sıra, tasarım kamuya açılmadan önce tasarım tescil başvurusunun yapılmasıdır. Kanunda 12 aylık hoşgörü süresi yer alsa da bu süre paylaşım sonrası her ihtimali ortadan kaldıran bir güvence değildir. Üçüncü kişilerin bağımsız yayınları, hesap aidiyeti tartışmaları, eski web kayıtları ve tarih uyuşmazlıkları dosyayı zorlaştırabilir.
Başvuru öncesi paylaşım zorunluysa ilk yayın tarihi kayıt altına alınmalı, tasarımcı ile şirket arasındaki hak ilişkisi yazılı belgelerle desteklenmeli ve sosyal medya yönetimi dışarıdan yürütülüyorsa paylaşım yetkisi açık biçimde kayıt altına alınmalıdır.
Instagram’da tasarım paylaşımı, internet sitesinde tasarım yayını, tasarım tescili 12 aylık hoşgörü süresi ve tasarım tescilinde yenilik aynı dosyada birlikte düşünülmelidir. Her uyuşmazlıkta tarihler ve deliller değiştiği için kesin hukuki kanaat, somut evrak üzerinden verilir. Daha detaylı bilgi için uzman bir hukuk bürosundan hukuki görüş alınabilir. Detaylı bilgi