Tasarım Tescil Başvurusu

Tasarım, bir ürünün tamamına veya bir parçasına yenilikçi ve yaratıcı fikirlerle farklı bir görünüm kazandırılmasıdır. 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 55. maddesinde görsel görünüme ilişkin unsurlara örnek olarak süsleme, renklendirme, çizgi, biçim ve malzeme sayılmıştır.

Ürünün bütünü ile parçası arasındaki ayrım şöyle örneklenebilir: Bir kahve fincanına bütünüyle alışılmışın dışında bir görünüm kazandırmak ürünün tamamına ilişkin bir tasarımken, yalnızca kulp kısmına farklı bir form vermek ürünün parçasına ilişkin bir tasarımdır. Her iki durumda da tasarımdan söz edebilmek için görsel olarak yaratıcı ve yenilikçi bir farklılık bulunması gerekir.

Genel olarak bir tasarımdan bahsedebilmek için şu şartlar aranır:

• Bir ürün veya parçasında değişiklik olması: Örneğin bilgisayar programları ürün olarak kabul edilmemektedir.
• Görünür olması: Meydana gelen görsel değişikliğin gözle görülür olması gerekmektedir.
• Yeni olması: Tasarımın dünya çapında daha önce üretilmemiş, kamuya sunulmamış olmasını ifade eder.
• Yaratıcılık: Tasarım ürüne estetik gibi artı bir değer katmalıdır; her görsel değişiklik tasarım olarak değerlendirilmez.

TÜRKPATENT tarafından yayımlanan Tasarım İnceleme Kılavuzu'nda ifade edildiği üzere aşağıdaki hâller tasarım olarak kabul edilmez:

• Kamu düzenine ve genel ahlaka aykırı tasarımlar,
• Ürünün teknik olarak zorunlu yapısından kaynaklanan görünümler,
• Belirli bir biçim veya ebatta üretilme zorunluluğu bulunan unsurlar,
• Dinî veya kültürel değer taşıyan işaretleri içeren ürünler.

Tasarımlar birer sınai haktır ve bu hakka ancak tescil yoluyla sahip olunur. Tasarladığınız ürün, adı ve görselleriyle birlikte tescil edilir; böylece ürünün size ait olduğu alenileşir.

Kısacası tasarım tescili, bir ürün veya parçasındaki görsel değişikliğin kime ait olduğunun kanunen belirlenmesidir.

Bir ürünü tasarlamanın asıl hedefi, ticari hayatta rakiplerin önüne geçmek ve ticari kazanç sağlamaktır. Yaratıcı ve yenilikçi fikirlerle tasarlanan ürünler sıklıkla başkaları tarafından kopyalanmakta ve bu yolla haksız kazanç elde edilmektedir. Tasarımlarınız hukuken güvence altına alınmadığı sürece kopyalanmaları mümkündür.

Tasarım tescili genel olarak size şu faydaları sağlar:

• Mülkiyet hakkı kazandırır: Bir ürün üzerindeki görsel değişikliğin münhasır haklarının size ait olduğu kanunen tescillenir.
• Hukuki koruma sağlar: Size ait tasarım fikirlerinin bir başkası tarafından izinsiz kullanılmasını veya kopyalanmasını önlersiniz.
• Lisanslama ile gelir elde edersiniz: Tasarımlarınızın kullanım hakkını bedel karşılığında devrederek ticari kazanç sağlayabilirsiniz.
• Rekabet avantajı sunar: Size ait tasarımların rakip firmalarca kullanılmasını önler, pazarda öne çıkarsınız.

Tasarım tescil başvurusu, marka tescilinde olduğu gibi EPATS sistemi üzerinden TÜRKPATENT'e yapılır. e-Devlet üzerinden bireysel olarak başvurulabileceği gibi, bir marka vekili aracılığıyla da başvurulması mümkündür.

Başvuru tekli veya çoklu yapılabilir. Çoklu tasarım başvurusunda tek seferde en fazla 100 tasarım için başvuru yapılabilmektedir.

Gerekli evraklar, yayın erteleme talebi olup olmamasına göre değişir. Bir ürünün modası değişebileceğinden veya ileride piyasaya sürülecek ürünlerin görsellerinin erken yayımlanması istenmediğinden yayın erteleme talep edilebilmektedir. Yayın erteleme talebi olması hâlinde ürün fotoğraflarının başvuruda sunulmasına gerek yoktur.

Henüz fikir aşamasındaki ürünler için fotoğraf yerine çizim yoluyla da tasarım tescil başvurusu yapılması mümkündür.

Bir tasarım tescil başvurusunda gerekli evraklar şunlardır:

• Başvuru sahibinin kimlik bilgileri,
• Tasarımın görselleri (ürünün boyut ve niteliğine göre 8×8, 8×16, 16×8 veya 16×16 cm),
• Tasarımcının veya tasarımcı grubundakilerin isimleri,
• Tasarımcı ile başvuru sahibi farklı kişilerse başvuru hakkının nasıl elde edildiği,
• Varsa yayın erteleme talebi,
• Varsa vekile ilişkin bilgiler.

Tasarım tescil başvurusu; hazırlık sürecinin ardından TÜRKPATENT nezdinde şeklî ve esas inceleme, yayın ve tescil aşamalarıyla tamamlanır.

1. Adım: Tasarım Yenilik Araştırması

Başvurudan önce, ilgili tasarımın yenilik unsurunu sağlayıp sağlamadığı kontrol edilir. Yalnızca Türkiye'de değil, uluslararası alanda da yeni bir ürün olması gerekmektedir. Bu konuda ayrıntılı bilgi için tasarım sorgulama sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.

2. Adım: Hazırlık Aşaması ve TÜRKPATENT'e Başvuru

Ürünü net olarak ifade eden fotoğraflar temin edilir; ürünün niteliğine göre 8×8, 8×16 veya 16×8 cm boyutlarındaki fotoğrafların kullanılması tavsiye edilir. Yayın erteleme talebi varsa fotoğrafa gerek olmayacaktır. Tasarımın Locarno sınıfı tespit edildikten sonra tescil başvurusunda bulunulur.

3. Adım: TÜRKPATENT Şeklî İnceleme Aşaması

Başvuru evraklarında eksiklik olup olmadığı ve başvurunun doğru şekilde yapılıp yapılmadığı incelenir. Eksiklik tespit edilirse giderilmesi için 2 aylık süre verilir; bu süre içinde eksiklik giderilmezse başvuru geçersiz sayılır.

4. Adım: TÜRKPATENT Esas İncelemesi

Tescile konu ürünün yeni olup olmadığı incelenir. Yalnızca Türkiye'de değil, dünyada da söz konusu tasarımın daha önce kamuya sunulmamış olması gerekir. Yenilik kriterinin yanında, SMK m.64 kapsamında şu hususlar da incelenir:

• Tasarım tesciline uygun bir ürünün varlığı,
• Kamu düzenine veya genel ahlaka aykırılık bulunup bulunmadığı,
• Başvuru sahibinin SMK m.3 kapsamında olup olmadığı,
• Paris Sözleşmesi'nin 2. mükerrer 6. maddesi kapsamındaki işaretlerin kullanılıp kullanılmadığı.

5. Adım: Tescil ve Yayın

SMK m.64 uyarınca incelemesi tamamlanan ve kanuna aykırılık görülmeyen tasarımlar tescil edilir ve yayımlanır. Yayımla birlikte üçüncü kişiler için üç aylık yayıma itiraz süresi işlemeye başlar.

6. Adım: Tescil Belgesinin Verilmesi

Yayıma itiraz olmaması veya yapılan itirazların nihai karara bağlanmasıyla birlikte, tasarım sahibi adına tescil belgesi düzenlenir.

Tasarım, bir ürünün tamamı veya bir parçası üzerinde meydana gelen görsel değişikliklerdir. Bir tasarımdan bahsedebilmek için yeni, ayırt edici ve ürün üzerinde görünür bir değişiklik olması gerekir. Tasarım tescili ise bir ürünü kimin tasarladığının kanunen belirlenmesi sürecidir; tescille birlikte tasarımın bir başkası tarafından izinsiz kullanılması veya kopyalanması önlenir.

Tasarım tescil başvurusu TÜRKPATENT'e yapılmaktadır. Fikir Tescil olarak tasarımlarınızın tescil sürecini baştan sona yönetiyor, haklarınızı etkin biçimde korumanız için vekil desteği sağlıyoruz.